ನೇಪಾಳ ಪ್ರವಾಹ: ಲೈಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ನಕಲಿ ವಿಡಿಯೋ, ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸಾರ; 72 ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸೂಚನೆ!

ಅನುಚಿತ ವಿಷಯವನ್ನು (content) ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ 72 ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ದೇಶದ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಪ್ರೆಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ಕಠ್ಮಂಡು: ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ತೀವ್ರ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿರುವ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಲೈಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಮೆಂಟ್ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ವಿಡಿಯೋಗಳ ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹರಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

•  ಈ ಅನುಚಿತ ವಿಷಯವನ್ನು (content) ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ 72 ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ದೇಶದ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಪ್ರೆಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಖಾತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ‘ದಿ ಕಠ್ಮಂಡು ಪೋಸ್ಟ್’ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

• ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವವರಿಗಾಗಿ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಹತಾಶರಾಗಿ ಹುಡುಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದುರಂತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವೇಗವು ಈಗಾಗಲೇ ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

• ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು (ವೈರಲ್ ಆಗುವುದನ್ನು) ಬಯಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ, ಈ ಪ್ರವಾಹವು ಲಾಭದಾಯಕ ವಿಷಯದ ಮೂಲವಾಗಿಯೂ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶನಿವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7:26 ಕ್ಕೆ ‘ದುಧೌಲಿ ಎಫ್‌ಎಂ’ (Dudhauli FM) ಎಂಬ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಪುಟ 20 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ವಿಡಿಯೋವೊಂದನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಸುದಾನ್ ಗುರುಂಗ್ ಅವರು ದುರಂತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಸುರಂಗವೊಂದರ ಒಳಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.

• “ಗೃಹ ಸಚಿವ ಗುರುಂಗ್ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿ: ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಘಟನಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಸುರಂಗದ ಒಳಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ,” ಎಂದು ಅದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಚಿವರ ಈ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಆ ಪುಟವು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಈ ವಿಡಿಯೋ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್, ಟಿಕ್‌ಟಾಕ್ ಮತ್ತು ‘ಎಕ್ಸ್’ (X) ನಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡಿತು. ಆದರೆ ಅದು ನೇಪಾಳದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳು ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸುರಂಗ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಸತ್ಯಶೋಧಕರು (fact-checkers) ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

• ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಧರಿಸಿದ್ದ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವು, ಆಗಸ್ಟ್ 14 ರಂದು ‘ಫೈರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಪೊಲೀಸ್’ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಮೂಲ ವಿಡಿಯೋದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ‘ಭೋಟೆಕೋಶಿ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ದೂರುಗಳು’ (Special Complaints on the Bhotekoshi Incident) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೀಸಲು ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರೆಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಆಘಾತಕಾರಿ ದೃಶ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು.

• ಪ್ರೆಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಉಮೇಶ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ 5 ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ 101 ದೂರುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಭೋಟೆಕೋಶಿ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಬಳಸಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ‘ನೇಪಾಳ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಚೆಕ್’ನ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕಿ ಚೇತನಾ ಕುನ್ವಾರ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

• AI ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ‘ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ’ದ (before and after)ನಕಲಿ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿಪತ್ತುಗಳ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನೇಪಾಳದ್ದೇ ಎಂಬಂತೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹರಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.